De Tram naar Retranchement 1929 -1939
Danny Lannoy
Waar we nu gezellig fietsen langs de Hazegrasstraat met afbuiging naar de Retranchementstraat reed ooit een tram.
Stadstramlijnen waren in he 4de kwart van de 19de eeuw eigendom van privemaatschappijen. Begin 1881 werd een commissie aangesteld om een studie te maken voor de buurtspoorwegen. De N.M.V.B. kreeg in 1884 haar statuten met bijna uitsluitend de openbare macht als aandeelhouder.
In Knokke kwam een tramverbinding met het binnenland in 1890, al in gebruik in 1889 (Westkapelle-Knokke- Heist). De legendarische stoomtram was voor de opkomende badplaats een zegen, net zoals het treinspoor Brugge-Blankenberge dat naar Heist werd doorgetrokken in 1867.
De tram had in Knokke een halte aan 'Hotel du Cygne' in het dorp. Vanaf deze locatie liep een paardentram naar de zeedijk van 1904 tot 1912.
In 1908 werd de tramroute Blankenberge-Heist-Knokke doorgetrokken naar het Zoute via de Lippenslaan en in 1911 van een elektrische tractie voorzien. Het contract met de uitbater van de paardentram werd stopgezet.
Op 1 mei 1908 werd ook de 'Cie. Het Zoute' gesticht. Een van de twee beheerders, Maurice Lippens, was in het interbellum Minister van Verkeer, Onderwijs en in 1934 minister van Staat. Hij nam contact met de Provinciale overheid in Zeeland met het oog om een tram in te leggen van en naar de Belgische kust.
Knokke kende een enorme uitbreiding na WO I, zowel in de nieuwe badplaats 'Het Zoute' als 'Albertstrand'. In 1929 werden de werken aangevat voor een Casino en in 1930 werd de luchthaven van het Zoute geopend.
In 1928 had men de tramlijn Knokke (Albertstrand)-Oosthoek (Siska) verlengd vanaf de Kustlaan naar de Lekkerbek. Op 4 juli 1929 reed de eerste tram naar Retranchement op Nederlands grondgebied.
Deze lijn werd geexploiteerd maar had geen reguliere dienstregeling; de tram reed tijdens het toeristisch seizoen van 1 juli tot half september met een rechtstreekse dienst tussen Breskens (NLD) en Knokke (station). In 1930 werd het spoor in de Lippenslaan ontdubbeld tussen de Zoutelaan en het Van Bunnenplein. De tram Oostende-Het Zoute bleef de lus maken en reed aan de oostkant van de Lippenslaan tot aan het Van Bunnenplein.
In de Oosthoek bestond er een lus rond het 'Pavilion du Zoute'. Er bevond zich ook een klein kaartenkantoor (thans geintegreerd in de fietsenzaak bij het kruispunt Bronlaan en Zoutelaan).
Voor de wekelijkse markt in Middelburg (eiland Walcheren) werd een combi excursie ingelegd vanaf 9 juli 1936.
Vertrek: Tram
Oostende 8.00u.
Het Zoute 9.13u.
Retranchement 9.32u.
Breskens 10.17u.
Boot Vlissingen 10.25u.
Trein Middelburg 10.55u.
Aankomst 11.00u.
Voor dit reisje was men 3 u. onderweg van Oostende naar Middelburg. Men betaalde in 1ste Klasse, 62 fr, in 2de klasse 49,50 fr. Goedkoop was dit niet!
De toeristische tramlijn werd in 1939 afgeschaft. De laatste elektrische tram reed dit jaar op 30 augustus.
In 1948 was reeds sprake van het uitbreken van de spoorlijn. Pas in 1954 (gemeenteraadsbesluit 30.04.54) beslistte men voor 40.500 fr. de grond (95a 28 ca) aan te kopen aan de Buurtspoorwegen. De lijn Siska- Retranchement was voortaan geschiedenis.
Deze route volgden ook de Canadese eenheden met hun rupsvoertuigen om op 31 oktober 1944 Knokke en Heist te bevrijden.
R. Vancraeynest, De tram maakte de kust, 1985, eigen beheer.
Jos Neyens, De Buurtspoorwegen in de Provincie West-Vlaanderen, 1885-1967, uitgave 1980.
De aanleg van de elektrische spoorbaan naar de Oosthoek, Hazegras en Nederland 1928-29. Op de achtergrond het gebouw van de 'Source du Zoute'.
Publiciteit voor de tramlijn uit de 'Gids voor West-Zeeuw -Vlaanderen, 1932.
Het tramhuisje ter hoogte van de Zoutelaan bij het 'Pavilion du Zoute'.
Plan uit 1954 van de te verkopen zone van de lus rond het 'Pavilion du Zoute'; onderaan het Oosthoekplein.
De afbuiging vanaf de Retranchementstraat bij het oude fort Hazegras (hoeve Van de Sompele) richting Oosthoek en Siska.
[DOWNLOAD HET OORSPRONKELIJK DOCUMENT]