Kroniek uit Knokke - Uit het dagboek van Leopold Devos 1870 - 1913 - Deel II

Kroniek uit Knokke 
Uit het dagboek van Leopold Devos 1870 - 1913 - Deel II

Danny Lannoy

Kerk

Leopold Devos was kerkmeester en had bijzondere aandacht voor het kerkelijk leven. Om de 4 jaar kwam de bisschop van Brugge naar Knokke voor de vorming. Op 24 mei 1878 werd Sidonie, dochter van Leopold gevormd en de volgende zaterdag mocht ze mee naar de markt te Brugge. Bij de vorming van 4 juli 1894 was Leopold peter; bij deze van 12 mei 1898 was zijn vrouw Maria meter.

De zendingen werden gepredikt door de Paters Redemptoristen. Devos vermeldde slechts die van november 1889, van maart 1897 en van oktober 1905. In 1898 was er een vernieuwing in de zending! In 1881 werd van 1 mei tot 11 oktober het groot jubileum gevierd, en op 6 oktober 1886 werd opnieuw het kruis van de jubile geplant alsook het volgende jaar op 6 oktober. Op 4 november 1887 greep de inwijding plaats van een nieuwe kruisweg in de kerk door een Pater Redemptorist. De 50^ste verjaardag van de bisschopswijding van Paus Pius IX werd te Knokke gevierd op 10 juni 1877. Deze paus stierf in maart 1878. Op 12 maart 1893 werd ook de 50^ste verjaardag gevierd van paus Leo XIII.

De confrerie van de H. Franciscus-Xaverius werd op 26 oktober 1877 met een grote plechtigheid in de kerk van Knokke gehouden. Het kerkgebouw was te klein voor de talrijke aanwezigheden want 260 man met muziek waren uit Dudzele afgekomen en 100 man vanuit Westkapelle. De 25^ste maart trok de nieuwe confrerie naar Dudzele om er de plechtige vaandelwijding van de laatselijke confrerie bij te wonen. Op 23 juli 1890 en op 25 mei 1909 trok de pastoor van Knokke met de congregatie naar O.L. Vrouw te Oostakker. Op 15 augustus 1909 was de St. Jozefgilde uit Knokke te Westkapelle aanwezig voor het feest van de confrerie van de H. Franciscus Xaverius. Leopold De Vos vermeldde ook de plechtige inwijding op 3 juni 1894 van een kapel aan de balie van de hofstede van Constant Bonte.

De overplaatsingen van de geestelijkheid werden regelmatig opgetekend in het dagboek. Op 29 april 1878 werd pastoor Van der Ghote naar Leisele gestuurd en werd vervangen door pastoor Vercruysse die op 14 mei werd ingehuldigd. Alle huizen werden bevlagd en versierd en er ging een prachtige stoet uit en 's avonds werd een vuurwerk afgeschoten. Onderpastoor Nyssen vertrok op 27 maart 1886 als pastoor naar Stuivekenskerke en werd vervangen door onderpastoor Van Damme, die reed op 29 juni verplaats werd naar Spiere en vervangen werd door onderpastoor Garmin.

Pastoor Vercruysse overleed op 15 juli 1887. Zijn bezittingen werden publiek verkocht op 1 augustus. Op 8 augustus had de luisterrijke inhuldiging plaats van zijn opvolger pastoor Gryspeerdt. Op 6 december 1893 werd onderpastoor Garmin aangesteld in Zedelgem en vervangen door E.H. Van Biervliet. Pastoor Gryspeerdt werd 26 mei 1899 benoemd te Koekelare en vervangen
door E. H. Fonteyne, onderpastoor te Kortrijk. Pastoor Van Biervliet vertrok op 5 oktober 1901 en werd vervangen door E.H. Leleur, onderpastoor te Oudenburg.

De laatste werd op 2 februari 1907 overgeplaatst naar Sint Eloois-Winkel en vervangen door E.H. R. De Smet, leraar te Tielt. Op 29 mei was het de beurt aan pastoor Carolus Fonteyne die naar Pittem trok, waar hij in 1908 werd begraven. Te Knokke werd hij opgevolgd door pastoor Ronse, ingehuldigd op 20 juni 1907. Drie jaar later, op 4 april 1910, ging Ronse naar Zedelgem en werd vervangen door pastoor Joannis Loosveldt. 

De bevolking van Knokke groeide gedurig aan en in augustus 1912 kwam er een tweede onderpastoor. Over de kosters vernemen wij alleen dat Cosyn op 20 november 1906 begraven werd en opgevolgd door zijn zoon Remi, die op 27 oktober 1909 de kosterij verliet.

Vanaf 13 juni 1909 volgde de processie een nieuwe route: Lippenslaan, Markt, Piers de Raveschootlaan, Dorpsstraat (Seb. Nachtegaelestraat) en terug naar de kerk.

In de Margaretakerk brandde op 22 december 1900 voor de eerste maal gaslicht.

De Engelsen hadden zich in Knokke gevestigd. Op 18 december 1905 werd een volwassen Engelsman gedoopt en deed er zijn Eerste Communie om er de volgende dag te huwen met een meisje uit Knokke (10); Op 30 mei 1907 deden drie Engelse kinderen hun Eerste Communie.

School

Knokke bezat rond 1870 slechts een school: de gemengde gemeenteschool.

Op 22 september 1870 kwam de meesteres zich te Knokke vestigen. De ondermeester liet te wensen over, op 24 maart 1871 kwam de schoolinspecteur Mortier een onderzoek instellen en op 26 april werd de ondermeester ontslagen (11) . Enkele jaren later, op 1 juli 1875 ontstond er een groot schandaal omdat de meesteres 'stomdronken' rondgelopen had in het dorp (12).

1879 was het jaar van de 'beruchte' schoolwet of ongelukswet. De koster van Knokke, was ook gemeentelijk onderwijzer (13). Nog voor het stemmen van de schoolwet werd hij door het liberaal gemeentebestuur voor de keuze gesteld en op 15 april gaf hij zijn job als koster op om verder schoolmeester te blijven. De onderpastoor gaf zondagsschool voor de oudere jongens die niet regelmatig de lessen konden bijwonen, want de schoolplicht bij ons bestond pas sedert september 1916 (schoolwet van 1914). Ten gevolge van de nieuwe bepalingen van de schoolwet werd de onderpastoor het schoollokaal ontzegd.

Het volgende jaar op 15 november 1880, werd de Vrije Katholieke school ingewijd en geopend. De meesteres van de gemeenteschool gaf een banket op 27 april 1882. Was dit misschien voor de ouders van de leerlingen? Er kwam ook een klooster waarvan de bouwwerken startten op 9 maart 1892; de Zusters betrokken het pand op 19 maart 1894. Op 6 september werd dan de kapel van het klooster ingewijd met een eerste heilige mis (Zusters van Ten Bunderen uit Moorslede, Van Rysselberghestraat). De gemeentelijke jongensschool werd uitvergroot in oktober 1900.

Franse Zusters die ten gevolge van de Franse wetgeving in 1904 hun land moesten verlaten, bouwden vanaf augustus 1908 een eigen klooster te Knokke (waar de Rijksmiddelbare School is gevestigd, nu MAKZ bij het stadhuis).

Op 9 februari 1912 werden de scholen tijdelijk gesloten vanwege een 'kroep' epidemie. 

Feesten

De lijsten van feestelijkheden opgetekend door Leopold Devos toont aan dat het polderdorpje stilaan uitgroeide tot een badplaats.

leder jaar werd in de week van 20 juli Ste. Margareta, de dorpskermis gevierd waar meestal veel volk opdaagde als het weder gunstig bleef. In 1879 was het slecht weer en woedde er een storm, zodat geen enkele kermistent kon opgericht worden. In 1890 was het de eerste kermis na de in dienststelling van de stoomtramlijn BruggeKnokke. De trams zaten stampvol met mensen uit de omliggende gemeenten. Op de kermis van 1904 was er zoveel volk dat de stoomtram met moeite zijn weg moest banen tussen de menigte. De Knokkenaar Pol De Vulder kwam onder de tram terecht en werd beide benen afgereden. De 'kleine kermis' greep plaats rond 15 oktober. Op die datum waren de badgasten verdwenen en waren de Knokkenaars meester van hun dorp. Dit was dan ook de gepaste gelegenheid voor plaatselijke vieringen. In 1881 was er een vuurwerk ter gelegenheid van de medalje ontvangen door Jan De Grave.

Kermis- en marktkramen op de nieuwe markt.    ----------     Locomotief van de stoomtram

Het volgende jaar was er een ringsteking en in 1885 een feest voor gedecoreerden. In 1897 waren er drie gouden bruiloften van Jan Baes, R. Raes en Jan Vlaeminck. In 1907 had men de grote kermis uitgekozen om een diamanten bruiloften en vier gouden bruiloften te vieren.

Van nu voort begon de 'kleine kermis' af te vallen, want de feesten werden hoe langer hoe meer gedurende het badseizoen van juli tot september ingericht. Zo werd op 21 september 1896 het borstbeeld van schilder Verwee ingehuldigd.

Vanaf 1900 was er ieder jaar in juli een bloemenstoet en in de tweede helft van augustus een lichtstoet. Het eerste grote feest voor de badgasten, dat duizenden mensen op de been bracht was op 30 augustus 1891. Op 28 september 1909 was het feest naar aanleiding van de decorerIng van burgemeester Theophiel D'hoore.

In Knokke werd ook veel met de boog geschoten. Zo werd op 20 januari 1876 de verjaring gevierd van de stichting van de Sint-Sebastiaansgilde voor de jonkmans. Er was muziek en dans, en 's avonds werd er duchtig gevochten.

Enkele feestvierders moesten daarvoor voor de rechtbank verschijnen; zij werden echter allen vrijgesproken.

Op 30 januari van hetzelfde jaar was er feest en dans in de herberg van L. Verheyde (14). Leopold Devos beschrijft het orkest want hij woonde ernaast...muziek met groskes, trompet en accordeon.

Op 6 mei 1876 kwam er een gaaipers bij, namelijk bij Louis Van Landschoot en op 5 en 30 juli was er gaaischieting, evenals op de kleine kermis in oktober.

Koning- en Sire schietingen waren er op 21 september 1890, 3 april, 2^de 

Paasdag 1893, 6 april 1896, 3 april 1899 en op 24 april 1905. Vanaf 1900 vinden wij jaarlijks de keizerschieting. Er waren 147 schutters en 47 siren, in 1901, 158 schutters en 58 sires. 's Avonds volgde dan een vuurvogelschieting.

In 1907 werd er ook naar de liggende pers geschoten op 11 december.

Leopold zelf was een verwoed schutter; hij nam deel op 4 juli 1905 deel aan een schieting te Sluis en op 8 september 1910 aan een palingschieting te Aardenburg. Er waren nog feesten, op 11 april 1887 was er een ringsteking. Op 13 juli kwam de rattenclub van Brugge een concours geven in de duinen met ratten en honden. 

Op 24 mei 1900 was er een ganzenknuppeling voor de vrouwen, de vrouw van Pieter De Cock, die de gans geknuppeld had werd koningin. Op 23 mei 1904 was er feest voor Nathalie De Vulder die werd gedecoreerd voor haar 35 jaar dienst als vroedvrouw. De 22^ste mei was er de gouden jubileum van L. Bonte. Een club voor oude kaarters werd in 1907 in het leven geroepen. De leden moesten ten minste 60 jaar oude zijn. Zij hielden hun eerste kaartwedstrijd met 40 man op 14 februari 1907 en waren samen 3065 jaar. De komende jaren hielden ze hun kaartingen in de maand december.

In de aantekeningen vinden we nog sporen van twee grote feesten die te Brugge plaatsvonden. Ter gelegenheid van de zaligverklaring van graaf Karel de Goede, in 1127 vermoord door opstandige ridders in de St.-Donaaskerk, ging in Brugge tweemaal een historische stoet uit; op 26 en 28 augustus 1884. Leopold ging kijken de eerste datum; zijn echtgenote de 2^de dag. Er moest altijd iemand thuis zijn om de winkel open te houden. Leopold ging ook naar Brugge op 22 augustus 1887 voor de inhuldiging van het standbeeld van 'Breydel en De Coninck'.

Stormen

De kust is blootgesteld aan stormweer. Te Knokke werden talrijke huizen beschadigd door zware stormen van 12 maart 1876, 8 november 1878, 14 oktober 1881, 30 oktober 1881, 11 februari en 22 december 1894. De orkaan van 1 maart 1897 veroorzaakte de instorting van een in opbouw zijnde Engelse school (in de Lippenslaan) en vernieling van de molen van Van Damme. De storm van 28 januari 1901 was gepaard met zware hagelbuien, deze van 11 september 1903 deed vele bomen sneuvelen. Op 22 december 1908 was enorme schade aan de stenen zeedijk.

Sneeuw

Bepaalde winters brachten hevige sneeuwval in Knokke. Op 1 januari 1876 kwam ten gevolge van de dichte sneeuw, het De staakmolen van Van Damme. konvooi van 8.30 u. uit Heist pas om 11.00 u. te Brugge aan. 

Van 3 tot 6 december 1879 kon de trein Heist-Brugge niet rijden wegens de sneeuw. Hetzelfde gebeurde op 19 en 20 januari 1881, wanneer alle verkeer onderbroken was. De geweldige sneeuwstorm van 26 januari 1902 joeg de sneeuw op tot een zekere hoogte, zodat alle verkeer onmogelijk bleek. Op 11 en 12 april 1913 was het nog erger. Veel telefoondraden werden afgebroken, alsook veel palen van de elektrische tram lagen tegen de grond en versperden het spoor.

Reizen

Buiten de verplaatsingen die Leopold De Vos ondernam in de omgeving van Knokke als agent van de verzekering ging hij op 12 november 1896 ging hij de haven van Lissewege bezoeken; 't is te zeggen de werken aan de nieuwe haven van Zeebrugge. Deze waren reeds een jaar geleden gestart. In 1907 kwam koning Leopold II de haven inhuldigen. Op 7 juni 1906 was Leopold aanwezig op de begrafenis te Knokke van L. Cijs in de zeeehave verongelukt.In 1902, op 24 september, reisde hij naar Ledegem en Dadizele, op bedevaart naar O.L.Vrouw. In 1905, 13 en 14 juni trok hij naar Roeselare, Rumbeke en Oekene; twee jaar later op 8 en 9 juli naar Roeselare, Ledegem, Rollegem en St.- Eloois-Winkel.

Op 29 juli 1907 was hij te Zeebrugge bij de inhuldiging van de nieuwe zeehaven. Daarna verminderden zijn reizen: op 10 februari 1908 trok hij naar Jabbeke, op 9 juli 1912 en 28 juni 1913 naar Oostende. Op 13 mei 1913 ging hij op bedevaart naar O.L. Vrouw van Halle. Dit was zijn laatste uitstap.

Klopjachten Ieder jaar, vanaf 1899, werd in het najaar tussen oktober en december door de heer Parmentier, een algemene klopjacht gehouden in de duinen. Bijna ieder jaar tot in 1912 nam Leopold eraan deel. 

Was het als jager of als man die het wild opjoeg? Dergelijke klopjachten duurden een ganse dag. In 1903 werden 40 hazen geschoten en in 1911 205 hazen en twee fazanten. Voor de andere jaren staat de opbrengst van de jacht niet genoteerd.

Verscheiden aantekeningen

Zoals vele mensen uit Brugge en omgeving had Leopold De Vos geld belegd op bij de bank Dujardin te Brugge, die in 1874 failliet ging. De terugbetaling van het gestorte geld duurde tot in de jaren 1876-1894.Iedere keer dat de oudste inwoner van de parochie werd begraven werd dit opgetekend. 20 november 1887 Ferdinand De Munter, 9 maart 1889 Pieter De Toulouse, 25 juni 1908 Charles Raes, op 12 december 1912 St. Barremaecker, deze was 96 jaar oud. Op 2 januari 1894 overleed de oudste vrouw van de gemeente, weduwe Outers. Heelkundige bewerkingen waren nog tamelijk zeldzaam. Zo werd op 29 augustus 1895 Door Vermeire naar Brugge gevoerd om geopereerd worden. Hij overleed er twee dagen later.

In mei 1880 werden te Knokke veel honden afgemaakt omdat ze gebeten waren door een razende soortgenoot. Een kind ook gebeten door een hond werd naar Saint-Hubert in de Ardennen gevoerd om er belezen te worden tegen de razernij.

In maart 1881 had het enorm geregend; vele kelders stonden vol water. Wanneer in 1889 enkele nieuwe straten werden aangelegd had men grachten gedempt, klaagde De Vos aan op 30 september, daar zijn eigen huis ook onder water stond.

Op 29 augustus 1896 was Devos te Brugge om er het spoorwegongeluk te bekijken met de trein van Blankenberge. Deze was ontspoord en de lichten houten rijtuigen waren in elkaar gedrongen, zodat er een dode te betreuren viel en talrijke gewonden.

Hij vermeldde ook de verkoopdag bij boer Cornelis Nachtegaele op 17 juli 1888, waar honderden rijtuigen te Knokke arriveerden. Op 23 augustus 1894 werd de hoeve van Ph. Tavernier verkocht voor de hoge som van 72.000 fr.

In de 'Oosthoek' werd op 6 april 1903 het kruis ingetrokken van de molen van Louis De Vos. Deze was samen met de weduwe Loeys en haar zonen naar Amerika vertrokken. Zij vonden ginder niet naar hun zin en op 19 oktober 1879 was Louis Devos en 7 andere personen terug in Knokke. Tien jaar later, op 22 februari 1889 vertrok Leopold Pepers met heel zijn gezin naar Antwerpen om erin te schepen voor Argentinie.

We lezen ook dat Pol Vermeire op 15 januari 1884 een otter ving in de duinen. Op 4 oktober was er een maansverduistering.

Dit waren de laatste aantekeningen van Leopold Devos uit zijn dagboek.

Garde Casimir De Bruecker noteerde in zijn dagboekje dat Leopold onwel werd gedurende een kaartwedstrijd en enkele dagen nadien stierf. Hij overleed te Knokke op 13 januari 1914 en zou de 4-jarige bezetting niet meer meemaken. 's Anderdaags werd door de veldwachter de zegels gelegd op het huis van de overledene. De zaterdag was de begrafenis van de 73-jarige Leopold Devos.

Er was achteraf nog enige heibel over het al dan niet openen van de brandkoffer van de trezorier van de kerkfabriek.

Voetnoten

(10) Op 18 december 1905 huwde de Engelse golfprofessor Charles Warren met de Knokse Valentine Stockx.

(11) Emiel Poppe was een ongediplomeerd onderwijzer en werd vervangen als hulponderwijzer door Jan Verstichele.

(12) Onderwijzeres Joanna Mullier, afkomstig uit Beernem, nam ontslag in 1877. Nathalie Van Steene, sedert 1872 hulponderwijzeres nam de taak over.

(13) Pieter Ackerman, koster en gemeenteonderwijzer (°1830) was gehuwd met Virginie Waels (°Crombeke 1829), zoon Juliaan (°Knokke 17.05.1866).

(14) De buur van Devos was Andries Verheye, (Hotel de I'Univers), dan had men de Garre van Konnee en Cafe du Commerce van Edouard Verheye.