Architecten in de kijker...De 'style Hoge' in het Zoute
Danny Lannoy
Charles Hoge
Het is de bedoeling om in onze nieuwe rubriekreeks een of andere belangrijke bouwmeester of architect nader te belichten met hun projecten in Duinbergen of Het Zoute. Bepaalde cottages of villa's zijn 'nu nog' belangrijk in het straatbeeld van onze badplaats. Zij bepalen zonder twijfel nog steeds het karakter van de villawijken van Knokke-Heist. Dit is tevens een eerbetoon aan de architecten van toen...
De eersten in de reeks zijn vader en zoon Charles en Gerald Hoge uit Gent.
In de jaren '20 van de vorige eeuw was Gent toonaangevend binnen de context van het artistieke Belgie. Vanuit de Academie voor Schone Kunsten en het Sint Lucasinstituut bewandelden kunstenaars en architecten hun weg in de wereld van ontwerpen en bouwen.
Gent werd een moderne stad waar de conservatieve burgerij nog altijd toonaangevend was en waar de humanistische traditie voor afwisseling zorgde. Architecten adopteerden vreemde esthetische invloeden die verwant waren aan de eigen traditie.
Door het afbreken van de oude stadspoorten en het vervangen van de wallen door brede lanen was een uitbreiding mogelijk buiten de stadsgrenzen. De zuidelijke ontplooiing bood ruimte voor residentiele wijken. De bewuste verkaveling bij het St. Pietersstation zou in eerste instantie dienstdoen voor de opbouw van de Wereldtentoonstelling van 1913.
Pas in 1926 kwam er een nieuw urbanisatie plan. In minder dan 20 jaar werd na de afbraak van de tentoonstellingspaviljoenen deze wijk van Gent uitgebouwd, ook het 'Miljoenenkwartier' genoemd.
Deze centrumzone was een van de belangrijkste uitbreidingen in het interbellum waar naast heel wat voorschriften toch een stilistische vrijheid was voor villa's, rijwoningen en appartementsgebouwen.
Daar moeten we in de eerste plaats architect Charles HOGE gaan zoeken. De gegoede bourgeoisie uit Gent liet er hun villa optrekken in straten met namen als Onafhankelijkheidslaan, Congreslaan, Pacificatielaan, Vaderlandstraat en Vrijheidslaan.
Gerald Hoge
Familie
Charles Hoge (1890-1962)
was gehuwd met Elize Denaet; het echtpaar had een zoon Gerald (02.05.14).
Gerald Hoge (1914- 1983)
trad in het huwelijk met Christine Seynaeve (1917/2001). Er waren 3 dochters, Nicole, Monique en Michele (°30.11.1948). De familie verhuisde in 1949 vanuit Gent naar hun pas gebouwde villa in Knokke.
De bouwmeester combineerde in zijn regionalistische architectuur elementen uit de Vlaamse renaissance met Anglo-Normandische inslag en gebruik van vakwerk. Toch beperkte zijn architectuur zich niet tot de naar hem genoemde 'Style Hoge'. Andere realisaties toonden duidelijk zijn veelzijdigheid en vakkennis aan. Een hele reeks art deco woningen zijn nu nog te zien in de Krijgslaan (nr. 193) en Onafhankelijkheidslaan (nr.20; nr. 39). De neoclassicistische stijl genoot zijn voorkeur en de cottagestijl was hem niet vreemd (zie verder). Het modernisme kwam ook voor in villa's en appartementsgebouwen.
Statige woningen in de Krijgslaan te Gent.
Geglazuurd aardenwerk in de topgevel.
Zijn typische elementen in de 'Style Hoge' waren grote dakpartijen, puntgevels uitgewerkt met vakwerk, veelvuldig gebruik van houtwerk. Bakstenen gevels genoten zijn voorkeur meestal gecementeerd en witgeschilderd. Natuursteen werd aangewend als decoratief element. Hij tekende veelvuldig glas in lood ramen in zijn traceringen of bovenlichten. Opmerkelijk was het gebruik van geglazuurd aardenwerk (Engelse terracotta, een kostelijk procede in de ateliers in Groot-Brittannie vervaardigd). Zijn eigen woonhuis liet hij in 1930 bouwen op de hoek van de Congreslaan (nr. 2) en de Onafhankelijkheidslaan als visitekaartje voor zijn imposante stijl. In Gent zelf werden 24 woningen in 'Style Hoge' opgericht naast tal van landhuizen in de rand van Gent, in het Kortrijkse en in... Knokke.
Uittreksel van een artikel over architect Hoge, Batir, 1937.
Knokke - Het Zoute
Maar Gent was en bleef niet zijn werkterrein. Zijn clienteel vond ook de weg naar Knokke-Zoute om er hun zomerhuis of tweede verblijf op te trekken. De Cie. Het Zoute kende vanaf 1908 een toenemende expansie in een duingebied dat grensde aan de eeuwenoude Zwinmonding. De familie Lippens had beroep gedaan op de Duitse urbanist Joseph Stubben om een badplaats aan te leggen, met behoud van de natuurlijke geografie van het terrein als uitgangspunt en een bebouwing met geringe hoogte om het landschap niet te verstoren. De architecten konden kiezen uit een rijke waaier aan toegelaten woontypes, alleenstaande en koppelvilla's om varieteit in het straatbeeld te krijgen, al had het lastenboek van het Zoute strenge bouwvoorschriften. Stubben koos voor kronkelende paden boven een kunstmatig stratenpatroon.
De landelijke aanleg van de wijk was in grote mate gebaseerd op de Engelse tuinwijken waarbij de cottagekenmerken duidelijk werden toegepast zoals imita- tievakwerk, erkers en verspringende dakvlakken, voor- portalen, torentjes en niet te vergeten de drievoudige horizontale geledingen in de gevelopbouw. Het gelijkvloers was opgetrokken in baksteen, met sokkel in een ander metselverband of ander accent zoals een breuksteen imitatie. De verdieping werd gecementeerd en de topgevel van imitatie vakwerk voorzien. Naast de cottagestijl werd de regionale stijl (hoevestijl) gebruikt of gecombineerd, al dan niet met art deco elementen. Raymond Heyneman en Florimond Vervalcke (ook afkomstig uit het Gentse) hadden als lokale architecten de meeste bouwopdrachten - ook zij hadden elk een zoon- architect maar ook Brusselse en andere Gentse bouwmeesters droegen hun steentje bij in Het Zoute, waaronder Charles en Gerald Hoge.
Gekleurde tekening van de villa Port Vieux op de Zeedijk - Zwinlaan.
Voetnoot:
Op basis van een inventaris van het bouwkundig erfgoed uit 2003 werd een beschermingsprocedure opgestart. Geen van Charles en Gerald Hoge's ontwerpen werden in de lijst opgenomen! De codes waren gebaseerd op bepaalde criteria 'uniek', 'zeer gedenkwaardig', 'waardevol ', 'begeleidend waardevol'. Hebben deskundigen de realisaties van Charles en Gerald Hoge als minder en neutraal beschouwd?
De regionale stijl werd in het Zoute niet zomaar overgenomen door het Gentse architectenduo; je kunt de projecten moeilijk beschouwen als 'landelijke hoevestijl'. In sommige opdrachten combineerden ze elementen uit hun eigen 'Style Hoge', zoals klassieke rondbogen, loggia's, arcades, zuilen en pilasters. Zo kan men duidelijk de herkenbare stijl vaststellen waar de villa nog zichtbaar is vanaf de straatzijde.
Toegangspoortje van de vlla La Fregate met stilistisch plaket verwerkt in het muurtje.
Een groot deel van de projecten kwamen er in de jaren '30 in de centrumzone van het Zoute. De meeste villa's zijn er nog terug te vinden.
In het interbellum werden cottages voorzien van art deco of modernistische kenmerken in de gevelopbouw. Buiten een viertal uitzonderingen waren platte daken niet toegelaten in de voorschriften van het Zoute. Bij de art deco werd gebruik gemaakt van baksteen in diverse configuraties en veel gebruik van crepi of geschilderd beton, vooral rond de raampartijen. De stijl was in feite een gematigd modernisme maar toch niet ornamentloos. Elementen uit voorbije stijlperiodes werden soms toegepast maar dan meestal in het interieur. De trend van het witschilderen zette veel eigenaars ertoe aan hun cottage ook te witten waardoor de originele drieledigheid verloren ging; (dit stoort niet altijd en is beter dan het slopen van de originele cottage/ n.v.d.auteur).
De villa's van de Hoges hadden meestal witgekalkte of geschilderde gevels, zodat alle ornamentiek minder opviel. Men gebruikte zowel rechthoekige als rondboogramen veelal voorzien van ruithoekige traceringen. Het dak nam heel wat ruimte in en had een reeks dakvensters. Uitbouwen met balkons, loggia's, arcades - of overdekte galerijen werden voorzien. Topgevels werden gebruikt in tal van projecten en eenvoudig uitgewerkt. Als accent gebruikten ze veelal ook goed verzorgd of bewerkt houtwerk. Het 'traditionalistische' of het toepassen van voorbije stijlen en een eigen architectuur is terug te vinden in praktisch alle ontwerpen van vader en zoon Hoge. De combinatie van verschillende stijlkenmerken en tendensen in een project is de 'style Hoge'.
Het succes van die bouwtrant ging nauw samen met de heropleving van de traditie in dit laatste deel van het interbellum. Hoge richtte zich vooral naar de gegoede burgerij, die hun status wilden uitdrukken in de traditionalistische architectuur met alle modern comfort.
Tijdgenoten schreven over zijn stijl: Une tradition Anglo-Flamande, un mariage tres sensible et pour tout dire tres artiste des styles de jadis et des nouveaux apports de l'architecture d'en dega et d'au-dela de la Mer du Nord, une architecture rustique moderne, d'inspiration anglo-normande.
Good Shelter E. Verhaerenlaan 5: Blauwdruk van de voorgevel en detailbeeld van het houtwerk bij de verhoogde toegangsdeur.
Overzicht van de villa's
Villa Robin des Bois Boslaan 11 - Berkenlaan
Bouwjaar: 1936 Stijl : Traditionalistisch - decoratief.
De villa werd verbouwd en aan de noordkant uitgebreid; alle rondboogramen zijn vervangen door rechthoekige ramen; het ruitvormig patroon is verwijderd op de centrale topgevels.
De villa kreeg een vermelding in het vaktijdschrift Batir uit 1938. De villa heeft een groot schilddak en telt twee bouwlagen. Aan de linkerkant van de voorgevel is een ruime beglaasde uitbouw met balkon en smeedijzeren borstwering. De omheining in breuksteen is vervangen door een groenscherm en haag.
Gekoppelde villa Mille Gites-Firmin - Elizabetlaan 33-35
Bouwjaar: 1932 Stijl: Traditionalistisch.
Goed bewaard, raamwerk witgeschilderd In de gevelopbouw is zowel baksteen als natuursteen gebruikt en is uitgebouwd uit drie bouwlagen. Opmerkelijk is het doorlopend terras ondersteund door witgeschilderde pilasters. De daken zijn steil uitgewerkt met puntgevels voorzien van imitatievakwerk in een eenvoudig verticaal patroon.
Villa Surcouf - Prins Karellaan 26
Bouwjaar: 1933 Bouwheer: E. Dewaele
Stijl : Traditionalistisch - decoratief.
De villa is goed bewaard. We vinden er een groot terras met arcades en pergola vooraan. Merkwaardig is de polychrome gevelpunt met de afbeelding van een schip. In 1946 werden er renovatiewerken uitgevoerd.
Villa Casanova - Prins Karellaan 44
Bouwjaar: 1935 bouwheer: Lamberts aannemer: Adolf Lamote Stijl:
Traditionalistisch - decoratief Grootschalige villa in L-vorm met verdieping en steile daken. Overwegend rondboogramen. Aan de voorgevel een erker met overdekt terras en op de verdieping een open terras.
Villa Condor - Prins Karellaan 28
Bouwjaar: 1933 Bouwheer: R. Dewaele
Stijl: Traditionalistisch - Decoratief Onbeschilderde gevelvelden. Het houtwerk is witgeschilderd.
Gesloopt 2005 nieuwbouw
Villa Les Amaryllis - Prins Karellaan 58
Bouwjaar: 1937 bouwheer: R. Arnitzen, Brussel Vermelding van de villa in het tijdschrift Batir uit 1938 Ruime villa in L-vorm met twee bouwlagen en bekroond met een schilddak in rode dakpannen. Veel gelijkenis met de villa Condor. Zowel rondboog als rechthoekige ramen en deuren. De borstwering van de loggia is geornamenteerd met witte panelen voorzien van een geometrisch motief. Aan de rechterzijgevel werd een houten beglaasde erker aangebouwd.
Villa La Perouse - Prins Karellaan 77
Bouwjaar: 1935 bouwheer: Van Maele, Tielt Niet witgeschilderde villa en goed bewaard. Centraal een open terras in verbinding met het binne nterras met arcades. Merkwaardig sierelement bij de ramen van de erkers.
Villa La Fregate - Prins Karellaan 79
Bouwjaar: 1939
Goed bewaarde villa van twee bouwlagen met een groot schilddak met rode pannen. Een van de dakkapellen is bekroond met een puntdak geflankeerd door twee voluten (versierde top van een zuil). In de topgevel van de linkervleugel is er een polychrome afbeelding van een 'fregat'. De villa was oorspronkelijk beschilderd (grijs?) nu witgeschilderd. De voordeur is bereikbaar via enkele traptreden. Zowel rechthoekige - als rondboogramen.
Villa Rob Roy - Zoutelaan 149
Bouwjaar: 1938 bouwheer: Peeters, Boom De villa van twee bouwlagen is bekroond met een groot dak met dakkapellen, schoorstenen en een puntgevel. Witgeschilderde gevels en opengewerkt door rechthoekige en rondboogvormige ramen.
Er is ook een loggia met arcade met een groot bovenliggend terras met opengewerkte borstwering. De Rob Roy is een typische interbellum villa maar nog moeilijk zichtbaar vanaf de straatzijde, ondanks het reglement inzake hagen en andere beplantingen, spijtig!
Villa Gulden Vlies - Zoutelaan 155
Bouwjaar: 1950 bouwheer: Samyn Goed bewaarde villa met rondboogramen op de gelijkvloerse verdieping. De hoek is opvallend uitgewerkt met een beglaasd torenvolume voorzien van een kegeldak. De panelen tussen het gelijkvloers en eerste verdieping zijn uitgewerkt met een geometrisch motief. Rechts van de villa is er een arcade.
Villa Port Vieux - Zwinlaan 13 - Zeedijk
Bouwjaar: 1936 bouwheer: Rene Van Damme- Verspreeuwen
Traditionele bouwstijl met gemengde kenmerken De villa werd in 1943 gesloopt door de bezetter (16 villa's in de buurt) voor oorlogsdoeleinden in het kader van de Atlantic wall. Herbouwd in 1946 v.r.v. Mr. M. Francois met een totaal ander concept in regionale stijl (arch. Vervalcke/ in 1958 locarne dans le grenier, arch. Vierin). Gesloopt.
Villa Michelle - Zoutelaan 157 - Deenspad
Bouwjaar: 1949
Eigen villa van Gerald Hoge waar het gezin ook verbleef. De gevel was opengewerkt met talrijke vensterpartijen, meestal per drie gegroepeerd. Een opvallend element was een loggia uitgewerkt in donker gesculpeerd houtwerk met glas in lood. De topgevel was voorzien van horizontaal gelijnde beplanking.
De villa werd gesloopt en vervangen door een groter complex in eigentijdse architectuur.
Villa Rust Hoeve - Marcellaan - Deenspad
Bouwjaar: 1948 Regionale stijl
Ontworpen door Gerald Hoge met een zichtbare bouwlaag en een in het grote dakvolume. Verschillende dakkapellen en schouwen doorbreken het in rode pannen beklede dak. De fagaden zijn witgeschilderd en voorzien van een zwarte plint. De ramen hebben een rechthoekige venstertracering; vensterluiken zijn een dankbaar element uit de Vlaamse hoevestijl. De houten voordeur heeft een segmentboogvorm en is gevat in een natuurstenen omlijsting.
De villa werd in 2002 gerenoveerd (arch. Hubert Verhaeghe, Knokke-Heist).
Villa Ar mada - Elizabetlaan 44
Bouwjaar: 1949 Bouwheer: Henri De Blanck, Gent Witgeschilderde villa in 'style Hoge' met brede schoorsteenmond en relief cassettes in de voorgevel.
Restaurant Ten Bos - Blinckaertlaan
Bouwjaar: 1952 Bouwheer: Bockaert
Na de sloop van het wafelhuis Chez Oscar uit 1913 werd een groot complex opgericht op het hoge duin.
Het restaurant sloot eind 2021 de deuren, einde huurcontract!
Koppelvilla Irmada-Vesnau - E. Verhaerenlaan 1
Bouwjaar: 1958 Bouwheer: Dujardin, Brussel Bewaard en gerenoveerd, volledig witgeschilderd, reliefcasette met geometrisch patroon tussen de verdiepingen.
Villa Good Shelter - Emile Verhaerenlaan 5
Bouwjaar: 1938 Bouwheer: Demeyer (latere eigenaar Dewulf, Mariakerke-Gent)
Bewaard pand met decoratief houtwerk aan de verhoogde ingangsdeur en glas in lood ramen en consoles; half ondergrondse garage; verschillende dakvlakken bekleed met zwarte pannen en voorzien van grote dakkapellen.
Residence Baudouin - Van Bunnenlaan 8
Bouwjaar: 1937 Bouwheer A. De Taeye Bewaard interbellumgebouw met modernistische gecementeerde facade en 4 verdiepingen. Op het gelijkvloers was de meubelzaak De Taeye.
Villa ALTOUDA - Eeuwfeestlaan 62, Duinbergen
Bouwjaar: 1966 Bouwheer August Brouwet
Plaket in de tuinmuur ' Gld HOGE ARCH GENT'
Villa LES PEUPLIERS - Zoutelaan 150,
Bouwjaar: 1954 Bouwheer: Herlin Gesloopt.
Aquarel van de villa Michele in de Zoutelaan.
Bibliografie
Saskia Altruye, Charles Hoge, Leven en werk van een polyvalent interbellumarchitect, verhandeling Letteren en Wijsbeheerte, promotor, Meganck, 2003-2004.- Wikipedia, Het Miljoenenkwartier, een Gentse woonwijk in het interbellum, Leen Meganck, Anthony Demey, Norbert Poulain, Provincie Oost-Vlaanderen, 1995.
- Architect Dimitri Parein, diverse familiegegevens van zijn grootvader.
- Anthony Demey, Interbellumarchitectuur en Monumentenzorg, Gent 1997.
[DOWNLOAD HET OORSPRONKELIJK DOCUMENT]